De manier waarop dierenwelzijn in Nederland wordt geregeld, hangt sterk af van de gemeente waar je woont. Dat blijkt uit het nieuwe rapport Gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid in beeld, een eerste landelijke nulmeting naar gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid. Uit het onderzoek blijkt onder meer dat bijna de helft van de gemeenten niet weet of er afspraken zijn over de aanpak van zoönosen zoals vogelgriep, terwijl andere gemeenten hierin juist een actieve rol spelen.

Het onderzoek is uitgevoerd door DierVizier, een samenwerkingsverband met Hogeschool Van Hall Larenstein en verschillende gemeenten en dierenwelzijnsorganisaties waaronder DierenLot. Met een landelijke enquête onder gemeenten is voor het eerst in kaart gebracht hoe zij hun wettelijke taken, zoals de opvang van zwerfdieren, invullen en welke aanvullende maatregelen zij nemen om dierenwelzijn te bevorderen.

Grote verschillen tussen gemeenten

Uit het onderzoek, waaraan 43 gemeenten deelnamen, blijkt dat de meeste gemeenten hun wettelijke taken rond dierenwelzijn grotendeels uitvoeren. Zo financieren vrijwel alle gemeenten de opvang van zwerfdieren, wat een wettelijke verplichting is. Tegelijkertijd bestaan er grote verschillen in hoe gemeenten omgaan met aanvullend beleid en preventieve maatregelen. Zo neemt de bereidheid om activiteiten te financieren vaak af wanneer deze niet wettelijk verplicht zijn, bijvoorbeeld bij dierenartsenregelingen voor inwoners met een laag inkomen of opvang van huisdieren bij huiselijk geweld. Deze verschillen zorgen ervoor dat de aandacht voor dierenwelzijn in de praktijk per gemeente uiteen kan lopen.

Opvallende bevindingen uit het onderzoek

Het rapport laat verschillende opvallende patronen zien in hoe gemeenten omgaan met dierenwelzijn:

• De helft van de gemeenten registreert bijtincidenten, maar meer dan de helft heeft geen bijtprotocol. Gemeenten mét zo’n protocol registreren incidenten veel vaker.
• Bijna de helft van de gemeenten geeft aan niet te weten of er afspraken zijn over de aanpak van zoönosen, zoals vogelgriep.
• Veel gemeenten hebben sociale voorzieningen voor huisdieren in noodsituaties, bijvoorbeeld bij huisontruimingen of gedwongen opnames.
• Minder dan een derde van de gemeenten heeft dieren opgenomen in minimabeleid of andere structurele voorzieningen in het sociaal domein.

Volgens de onderzoekers wijst dit niet alleen op verschillen in prioriteit, maar ook op verschillen in kennis en interpretatie van verantwoordelijkheden.

Handvatten voor gemeenten

Het rapport is bedoeld als eerste landelijke referentiepunt voor gemeenten die hun dierenwelzijnsbeleid willen versterken. Door inzicht te geven in hoe andere gemeenten hun taken organiseren, kunnen gemeenten van elkaar leren en hun beleid verder professionaliseren. DierVizier ondersteunt gemeenten daarbij via kennisdeling, praktijkvoorbeelden en bijeenkomsten.

Het volledige rapport is hier te lezen: https://doi.org/10.31715/2026.2