Egels zijn onmisbare helpers in onze tuinen en natuurgebieden. Wist je dat een egel wel 40 slakken per nacht kan eten? Daarmee zijn het natuurlijke plaagbestrijders. Ze voeden zich daarnaast met kevers, regenwormen, rupsen en zelfs af en toe een jonge muis, amfibie of vogel. Dankzij een krachtige spierlaag net onder hun stekels kunnen ze zich razendsnel oprollen tot een stekelige bal wanneer er gevaar dreigt.
De egel, ook bekend als Erinaceus Europaeus, is een dier dat vooral in de schemering en ’s nachts actief is. Zodra het donker wordt, gaat hij op pad om voedsel te zoeken. Daarbij legt hij met gemak meer dan een kilometer per nacht af. Egels zijn van nature carnivoren en dus vleeseters. Zie je een egel overdag rondscharrelen? Dan is de kans groot dat er iets mis is; egels die zich overdag vertonen zijn vaak ziek, verzwakt of gewond.
Een volwassen egel draagt maar liefst 7.000 tot 8.000 stekels op zijn rug. Die vormen zijn natuurlijke bescherming tegen roofdieren zoals dassen, vossen, roofvogels en zelfs honden. Toch kunnen stekels ook in de weg zitten, bijvoorbeeld tijdens de paring. Vrouwtjes leggen dan hun stekels plat om het mannetje toe te laten.
Het dieet van egels varieert met de seizoenen. In het voorjaar smullen ze vooral van regenwormen, rupsen en kevers, terwijl ze in de zomer en herfst vooral wormen, slakken, mest- en aaskevers eten. Als je een egel in je tuin hebt en hem wilt voeren, geef dan geen koemelk (daar krijgt hij diarree van), maar kleine kattenbrokjes en een laag schaaltje met vers drinkwater. Vermijd het voeren van meelwormen, die bevatten te veel fosfor, wat op de lange termijn schadelijk is voor hun botten.
De egel leeft alleen. Soms delen een paar egels kort een nest, maar dat duurt niet lang. Een groepje egels bestaat uit een moeder met haar jongen. Egels zijn niet echt territoriaal: hun leefgebieden overlappen vaak. De dieren vermijden elkaar doorgaans door op verschillende tijdsstippen op dezelfde plek te komen. Het leefgebied van een mannetje is tot wel vijf keer groter dan dat van een vrouwtje.
Tijdens de winterslaap van de egel daalt z’n lichaamstemperatuur van 36°C naar en 10°C, zijn hartslag van 190 naar 20 slagen per minuut en ademt hij eens in de twee tot drie minuten. Dankzij zijn dikke vetlaag kan hij zelfs bij vorst overleven. Wanneer hij ontwaakt uit zijn winterslaap, is de egel dun en hongerig, met een gewicht van slechts 350 gram. In het Middellandse Zeegebied houdt de egel bij langdurige droogte in de zomer een soort zomerslaap; hij graaft een hol in het kreupelhout en blijft daar tot de omstandigheden verbeteren.
Egelbescherming Nederland is bezorgd over de voortdurende afname van egels in Nederland: in de afgelopen vijftig jaar heeft ons land tachtig procent van de egels verloren en die trend zet door: nu verdwijnt elke tien jaar de helft. Ook het verkeer draagt daaraan bij. In Nederland alleen al worden naar schatting jaarlijks tussen de 113.000 en 340.000 egels aangereden. Hun verdedigingsstrategie van oprollen beschermt hen helaas niet tegen auto’s. Vooral mannetjes lopen risico: ongeveer 70% van hen wordt slachtoffer van verkeer. Dit komt doordat ze tijdens het paarseizoen lange afstanden afleggen op zoek naar vrouwtjes en daarbij de wegen oversteken.
Egels zijn stille, nuttige bewoners van onze tuinen en het landschap. Je kunt helpen door je tuin egelvriendelijk te maken: laat bladeren en takken liggen, maak een doorgang in de schutting, plaats een egelhuisje en zorg voor veilig voedsel. En vooral: rij rustig in de avond en nacht, wanneer deze dieren actief zijn.
