Hoewel het rustiger lijkt tijdens het broedseizoen heerst er helaas nog steeds vogelgriep in het land. Vooral eenden, ganzen en zwanen worden getroffen, maar ook zoogdieren als vossen en steenmarters. Het blijft dus een kwestie van oppassen en goed monitoren. Onlangs is er door het ministerie van VWS / LVVN een brief naar de Tweede Kamer gestuurd over de voortgang van de maatregelen uit het Intensiveringsplan preventie vogelgriep. In de brief staat onder andere informatie over de huidige vogelgriep situatie, seizoensgriepvaccinatie, jacht, werking van de sneltest, vaccinatie van pluimvee en melkkoeien met antistoffen tegen vogelgriep. De Kamerbrief en de bijlagen zijn te vinden via deze link: Voortgangsrapportage intensiveringsplan preventie vogelgriep 2026 | Tweede Kamer der Staten-Generaal
Als je griepsymptomen hebt (gehad) en tevens in aanraking bent gekomen met vogelgriepslachtoffers is het belangrijk om je te laten testen. De formele route daarvoor is dat je dan naar de huisarts gaat, die dan ofwel een test kan laten doen of bij de GGD kan melden dat er een risico-contact is geweest. Dit kan ook als nog niet bewezen is dat het betreffende dier besmet is geweest met vogelgriep. Heb je hier ervaringen mee? Daar zijn we erg benieuwd naar, dus meld dat bij [email protected].
Het is ook belangrijk dat het vogelgriepvirus niet gaat muteren. Daarom wordt vanaf september dit jaar verwacht dat de doelgroep die via de huisarts voor de griepvaccinatie wordt uitgenodigd, uitgebreid wordt naar personen die vanuit hun (vrijwilligers)werk een hoger risico lopen op blootstelling aan vogelgriep. Ze zijn bij de overheid nog wel volop bezig om dit goed te organiseren, dus we houden jullie op de hoogte of dit daadwerkelijk ook gaat lukken.
DWHC heeft naar diverse dierenambulances een mail gestuurd met de stand van zaken wat betreft vogelgriep en de monitoring van vogelgriep bij wilde zoogdieren. Ook via hun website hebben ze meer informatie gegeven en gevraagd voor extra alertheid op zoogdieren die voor de dood verschijnselen van vogelgriepbesmetting vertoonden. DWHC hoort graag jullie ervaringen met het opsturen van dode wilde zoogdieren i.v.m. vogelgriep door de enquête in te vullen. Dit is volledig anoniem en invullen duurt ongeveer 5-10 minuten. klik hier om de enquête in te vullen.
We zien in 2026 een flinke stijging qua meldingen van dieren die verdacht zijn van besmetting met vogelgriep. Het zijn vooral brandganzen, grauwe ganzen en knobbelzwanen momenteel maar ook bijvoorbeeld krakeenden en roofvogels. We zien het vooral in de regio’s Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Friesland. Soms worden er wel 70 dieren per week door 1 dierenambulance opgehaald met vogelgriep verschijnselen. We leven enorm mee met alle dierenhulpverleners die hiermee te maken hebben.
Hoe ziet een goede quarantaine eruit?
Vanuit het Landelijk Platform Vogelgriep Wilde Dieren is aan de Faculteit Diergeneeskunde gevraagd om na te denken wat een goede basis is voor een quarantaineruimte. Daar is inmiddels een duidelijke handreiking voor gemaakt.
De motie van het lid Beckerman (SP) over vogelgriep, ingediend in december 2025, verzocht de regering om een brede, landelijke voorlichtingscampagne. Het doel is burgers beter te informeren over de risico's van vogelgriep en hoe te handelen bij het vinden van (dode) wilde vogels, nadat dierenhulpverleners meldden dat mensen zieke dieren mee naar huis nemen. Alleen al in de regio Friesland, waar het al weken koud is, zijn zo’n 15 gevallen bekend waarbij mensen de dieren mee naar huis namen, bij de kachel zetten of in de badkuip zetten onder het mom ‘zielig hij heeft het koud’. Gezellig met de kinderen en de hond erbij….. Ook was er een geval van een gestrande gans op een schoolplein waar de kinderen omheen stonden. Het mag duidelijk zijn dat voorlichting belangrijk is en blijft en we zijn benieuwd hoe het ministerie dat onderdeel gaat invullen.
Tot slot heeft het DWHC onlangs een mail naar verschillende dierenambulances gestuurd die we graag met jullie delen. “Aangezien jullie met (wilde) dieren werken, willen we jullie graag informeren over de stand van zaken van ons vogelgrieponderzoek. De laatste 10 dagen was er een toename in meldingen met verhoogde sterfte bij wilde vogels. Bekijk hier ons maandelijks overzicht van 2026 en hier ons maandelijks overzicht van 2025. De meldingen van dode vogels worden verder bijgehouden op het dashboard dode dieren van RVO.
Hoewel vogelgriep in beginsel een ziekte van vogels is, kan het soms ook zoogdieren besmetten. Daarom wordt hoogpathogene vogelgriep ook in zoogdieren gemonitord, met name bij carnivoren en aaseters die extra risico lopen omdat ze besmette vogelkarkassen kunnen eten. In 2025 hebben we onderzoek gedaan naar vogelgriep in vossen uit Friesland. In totaal testten twee van de 50 vossen positief voor het vogelgriepvirus, en bij 22 vossen was er aanwezigheid van antilichamen in het bloed. Dit betekent dat deze vossen ooit in hun leven met vogelgriep in aanraking zijn geweest.
We breiden onze monitoring naar vogelgriep onder zoogdieren uit. Tot met juni 2026 kunnen daardoor niet alleen vers dood gevonden zoogdieren voor onderzoek gemeld worden bij het DWHC, maar ook carnivoren en aaseters die geschoten of aangereden zijn. Meer informatie over het onderzoek lees je hier. Dieren kunnen zoals gewoonlijk gemeld worden via ons meldformulier.”
Februari 2026
Op 18 december was het plenaire debat over vogelgriep in de Tweede Kamer. Van tevoren hadden wij daar flink gelobbyd voor extra ondersteuning voor dierenhulpverleners. DierenLot had bovendien een aantal hulpverleners opgeroepen om bij het debat aanwezig te zijn en dat leverde succes op. In de hal kwam Minister Wiersma en een aantal Kamerleden van tevoren even langs om een handje te geven en was er een fotomoment. Eenmaal geïnstalleerd op de publieke tribune volgden we met z’n allen het debat. Daarbij werd al snel duidelijk dat Kamerleden zich ernstige zorgen maakten over de vogelgriepuitbraak in Nederland — niet alleen bij vogels maar ook bij zoogdieren zoals kittens en vossen, wat risico’s voor dieren en mensen kan vergroten.
Alle partijen gaven complimenten aan de dierenhulpverleners die door de vogelgriep veel extra meldingen krijgen om zieke vogels op te halen en naar de dierenarts te brengen en om dode vogels op te ruimen.
Zo zei de heer Graus (PVV): “Ik zie dat de vrijwilligers van de dierenambulance op de publieke tribune aanwezig zijn. Ik waardeer hun betrokkenheid enorm en ik weet zeker dat ik ook namens mijn collega’s spreek. Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om hen te bedanken voor de extra inzet die zij de afgelopen periode hebben geleverd voor de maatschappelijke wens om te zorgen voor zieke wilde dieren.”
Dierenhulpverleners lopen daarbij risico op besmetting en dit leidt tot druk op capaciteit waardoor reguliere dierenhulp mogelijk in het gedrang komt.
Zo zei Mevrouw Van der Plas (BBB):
“Allereerst ook een welkom aan de mensen van de dierenambulance die hier op de tribune aanwezig zijn. … Vogelgriep klinkt technocratisch, maar achter dat woord zit een drama. … Mijn eerste punt in dit debat is de steun voor de dierenhulpverleners, die acuut nodig is. Zij doen nu het cruciale werk. Zij lopen nu de risico’s en zij worden nog onvoldoende gesteund.”
Uit het debat blijkt bovendien dat het risico voor professionals die met besmette vogels werken recent is verhoogd. Dierenhulpverleners hebben dan ook behoefte aan goede beschermingsmiddelen, toegang tot gratis griepvaccinatie en financiële compensatie voor extra kosten.
Mevrouw Beckerman (SP) zei dan ook: “Zij hebben geen geld voor beschermingsmiddelen en griepprikken, en ze maken hoge kosten voor dierenartsrekeningen.”
De Tweede Kamer vroeg daarom de ministers van LVVN en VWS: wat doet het kabinet concreet om hulpverleners te beschermen, te ondersteunen en structureel te financieren?
Toen kwam het goede nieuws vanuit de beide ministers: “De hoge aanwezigheid van vogelgriep vraagt veel van dierenhulporganisaties. Daarom hebben de minister van LVVN en VWS besloten de Stichting DierenLot incidenteel €100.000 ter beschikking te stellen als blijk van waardering en ondersteuning.”
Dit betekent dat DierenLot 100% van de subsidie zal verdelen onder de organisaties die voor vogelgriep extra kosten maken. Binnenkort kunnen dierenhulporganisaties hiervoor een aanvraag indienen.
Een aantal Kamerleden wilde eigenlijk liever een structurele financiering. Daarom werd een motie ingediend om de overheid te laten komen tot structurele vergoedingen voor dierenhulpverleners, niet alleen incidentele bedragen. Helaas heeft die motie geen meerderheid gehaald maar duidelijk is dat er ontzettend veel waardering is vanuit zowel het kabinet als de Tweede Kamer voor het werk van dierenhulpverleners. Aan het einde van het debat leverde dat zelfs een kamerbreed applaus op voor de dierenhulpverleners op de tribune, een terechte kroon op deze dag.
Donderdag debatteert de Tweede Kamer opnieuw over de situatie rondom vogelgriep in Nederland. Tijdens dit debat zullen dierenhulpverleners uit het hele land aanwezig zijn op de publieke tribune om aandacht te vragen voor de duizenden vogelgriepslachtoffers in het wild.
Dierenhulpverleners – dierenambulances en wildopvangcentra – draaien momenteel op volle toeren. Zij worden tot wel zes keer per uur gebeld over vogelgriepslachtoffers in het veld. Het gaat daarbij om het uit hun lijden verlossen van ernstig zieke dieren, maar ook om het veilig verwijderen van karkassen ter voorkoming van verdere verspreiding van het virus.
Hoewel zij formeel geen verantwoordelijkheid dragen voor vogelgriepbestrijding, komt de uitvoering in de praktijk volledig op hun schouders neer. Dat gebeurt zonder enige ondersteuning vanuit de landelijke overheid.
Uit de meest recente Kamerbrief van de Minister blijkt dat het gezondheidsrisico voor dierenhulpverleners is verhoogd. Tegelijkertijd hebben deze hulpverleners geen budget voor beschermingsmiddelen, geen vergoeding voor noodzakelijke griepprikken, en worden zij geconfronteerd met hoge dierenartskosten voor levende slachtoffers die zij ophalen. Dit terwijl zij volledig afhankelijk zijn van donaties.
De noodkreten uit het veld nemen dagelijks toe. Veel dierenambulances staan onder zware druk en vrijwilligers zijn uitgeput. De situatie is onhoudbaar.
Stichting DierenLot vraagt al jaren om erkenning, ondersteuning en bescherming van dierenhulpverleners. Nu de risico’s toenemen en de druk verder oploopt, is het essentieel dat hun situatie tijdens het Kamerdebat vol in beeld komt. Onze aanwezigheid op de publieke tribune is een dringende oproep aan politiek Den Haag om:
Voorafgaand, tijdens en na het debat zijn dierenhulpverleners beschikbaar voor een fotomoment met Tweede Kamerleden en geven zij graag interviews over hun dagelijkse realiteit, de risico’s die zij lopen en de problemen waar ze tegenaan lopen.
De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de actuele vogelgriepsituatie en nieuwe afspraken rondom het testen van huisdieren. Op basis van adviezen van de Risk Assessment groep (RA-groep) van het RIVM en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) wordt diagnostiek naar vogelgriep bij katten en honden voortaan vergoed, mits aan strikte voorwaarden wordt voldaan.
Hoewel uit nieuwe cijfers van de levende wilde vogelmonitoring van het Erasmus MC blijkt dat het aantal besmette levende wilde eenden is afgenomen, is er nog steeds sprake van verhoogde sterfte onder wilde vogels in Nederland. Daarnaast blijven uitbraken op pluimveebedrijven plaatsvinden, in Nederland en elders in West-Europa. De kans op introductie van vogelgriep op Nederlandse pluimveebedrijven wordt door de Deskundigengroep Dierziekten nog altijd als zeer hoog ingeschat.
Voor huisdieren met een sterk vermoeden van besmetting met hoogpathogene vogelgriep wordt een snellere diagnose geadviseerd. Dit is nodig om mensen die contact hebben gehad met een besmet dier tijdig te kunnen opsporen en zo nodig preventieve maatregelen te treffen. Ook draagt dit bij aan beter inzicht in besmettingen en mogelijke virusveranderingen bij zoogdieren. De huidige diagnostiek wordt als te traag beschouwd, mede doordat kosten bij de eigenaar liggen. Daarom heeft het kabinet besloten het onderzoek te vergoeden.
Vogelgriep kan soms overgedragen worden op honden en katten. Dat gebeurt alleen als de hond of kat contact heeft gehad met bijvoorbeeld een wilde vogel die besmet is met vogelgriep. Als een hond of kat last krijgt van klachten die lijken op de klachten bij gewone griep, zoals koorts, benauwdheid, een loopneus of oogontsteking, is het belangrijk om contact op te nemen met de dierenarts. Ook kan het dier gaan trillen, wankel lopen of plotseling doodgaan. Zie: de symptomen van vogelgriep.
De dierenarts kan monsters van het dier gratis laten onderzoeken bij het laboratorium van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR).
Er gelden de volgende voorwaarden:
• de hond of kat is in contact geweest met een wilde vogel die waarschijnlijk vogelgriep had.
• het dier heeft klachten die passen bij vogelgriep.
• de dierenarts denkt dat vogelgriep de meest waarschijnlijke oorzaak is van de klachten.
Voldoet het dier aan deze voorwaarden? Dan kan de dierenarts bellen met de NVWA via 0900 03 88. De NVWA bekijkt of aan de voorwaarden is voldaan. Daarna krijgt de dierenarts uitleg over hoe de monsters opgestuurd moeten worden naar het laboratorium. Goed om te weten: de hond of kat hoeft bij een verdenking NIET te worden ingeslapen!
Naar aanleiding van de overleden kittens met vogelgriep hebben de deskundigen het risiconiveau voor mensen nogmaals beoordeeld. Hoewel het voor de algemene bevolking geldt als ‘zeer laag’ is het voor dierenhulpverleners ‘gemiddeld’. De risicobeoordeling is op de website van het RIVM te vinden.
Zorg dus dat je je eigen veiligheid serieus neemt als je in aanraking komt met vogelgriep. Voor een duidelijke video-instructie, zie: https://youtu.be/jtTtzjZBfVY.
Vogelgriep slaat weer hard toe: wat kun je doen?
Deze week noemde Minister Wiersma de vogelgriepsituatie ‘zeer zorgelijk’ en vond de Deskundigengroep Dierziekten de risicobeoordeling nu ‘zeer hoog’. Daarom is het extra belangrijk om goed op te passen, zowel op je eigen veiligheid als die van de dieren. Dagelijks ontvangen we noodkreten vanuit de dierenambulances, die soms wel 6x per uur uitrijden voor mogelijke vogelgriepslachtoffers in het wild.
Sinds begin oktober zijn er signalen van verhoogde sterfte en afwijkend gedrag onder wilde dieren. Dat blijkt ook uit de ingezonden dieren die via het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) worden getest. Het virus blijft circuleren onder verschillende vogelsoorten waaronder ganzen, meeuwen en roofvogels. Maar er is ook een groeiende bezorgdheid over zoönose-risico’s bij zoogdieren, zoals vossen die zijn getest en positief bevonden. Het virus lijkt zich wereldwijd steeds sneller te verspreiden naar zoogdieren, wat niet alleen ecologische maar ook volksgezondheidsrisico’s inhoudt. Sinds 16 oktober 2025 kondigde de Rijksoverheid een landelijke ophok- en afschermplicht aan, wat helaas ook geldt voor opvangcentra. In de zones waarin vogelgriep toeslaat bij kippenboeren geldt een 10 kilometerzone met vervoersverbod, maar de dierenambulances mogen overal nog wel gewoon uitrijden voor dieren in nood.
Wanneer gaat de Minister actie ondernemen?
We zijn wel benieuwd wat de Minister nu gaat doen. Eerder werd een motie aangenomen over steun voor dierenhulpverleners bij vogelgriep, maar reageerde Minister Wiersma met het antwoord dat “op het moment dat de vogelgriepsituatie verergert en weer om substantiële inzet vraagt van dierenhulporganisaties, zij opnieuw zal beoordelen of financiële ondersteuning nodig is”
Om de Minister nu wél te kunnen overtuigen om te kiezen voor extra steun voor dierenhulpverleners is het héél belangrijk dat jullie meldingen doorgeven van dode of zieke dieren op www.waarneming.nl of via de vogelgriep app (Dode wilde vogels melden in de Vogelgriep-app | RVO.nl). En let daarbij ook op dode otters, vossen, marters enz! Want op basis van de hoeveelheid meldingen beslist de Minister of ze dierenhulpverleners gaat helpen of niet.
Wij willen hoe dan ook voorkomen dat vrijwilligers en medewerkers zelf besmet raken met vogelgriep doordat zij geen geld hebben voor beschermingsmaterialen en griepprikken. Bij het hanteren van dieren met vogelgriep wordt namelijk geadviseerd om persoonlijke beschermingsmiddelen te dragen. Maar wie betaalt de rekening?
Het is simpelweg niet eerlijk dat alle narigheid wederom op de schouders van onze dierenhulpverleners terecht komt. Daarom blijven we lobbyen voor ondersteuning vanuit de overheid voor dierenhulpverleners om vogelgriepslachtoffers te helpen. Onze tip: Spreek ook gemeenten aan op hun verantwoordelijkheid en bied hen een speciaal zoönosen-contract aan, waarbij zij betalen voor het opruimen van kadavers binnen de gemeente. Een voorbeeld van zo’n contract vind je hier: dier.nu | 500: Internal server error.
Hulp nodig of andere vragen over vogelgriep? Neem contact op met Daniëlla van Gennep via [email protected].
P.S.: We zijn ook heel benieuwd wie van jullie, naast de PCR-test via DWHC, ook zelf de sneltesten gebruiken en wat jullie ervaringen daarmee zijn. Laat dat vooral weten!
Eerste vogelgriep uitbraak sinds maart
Dinsdag 7 oktober is er hoogpathogene vogelgriep vastgesteld op een bedrijf met 71.000 kippen in Gasselternijveenschemond. Gelukkig lijkt het er nog op dat het onder wilde vogels in heel Nederland rustig is qua besmettingen. Vanuit de levende wilde vogelmonitoring en de dode wilde vogel monitoring zijn de afgelopen weken geen positieve uitslagen gekomen. In Europa hebben in de afgelopen weken enkele uitbraken op pluimveebedrijven plaatsgevonden in Duitsland, Denemarken, VK, Spanje, Portugal en Denemarken. Mogelijk dat de najaarstrek, die al begonnen is, vogelgriep met zich mee zal brengen. Alertheid blijft dus geboden. Let op je eigen veiligheid, je collega’s en die van dieren die je opvangt. Zie voor wat je zelf kunt doen: Belangrijke vragen en antwoorden over vogelgriep voor dierenhulpverleners | Stichting DierenLot. Graag vragen wij alle dierenhulpverleners om hierop alert te zijn en om dode wilde vogels via de Vogelgriep app te melden Handleiding Vogelgriep App | Publicatie | Rijksoverheid.nl.
Hoewel het relatief rustig lijkt met vogelgriep, wordt achter de schermen verder voortgeborduurd op verschillende (worst case) scenario’s. Onder het mom van het gezegde ‘je moet het dak repareren als de zon schijnt’, wordt nu o.a. door het ministerie van Volksgezondheid gekeken naar de gratis griepvaccinatie voor de risicogroepen, waaronder dierenhulpverleners. Bij de griepvaccinatieronde van 2026 verwachten zij dierenhulpverleners te kunnen toevoegen, die gevaccineerd kunnen worden om te het ontstaan van een nieuw en gevaarlijk griepvirus tegen te gaan. Als een mens gelijktijdig met een menselijk griepvirus en met vogelgriep besmet raakt, kan er door de uitwisseling van genetische informatie tussen beide virussen een nieuw virus ontstaan. Door vaccinatie tegen (humane) seizoensgriep wordt dit risico verkleind. Het betreft daarbij, conform het advies van de Gezondheidsraad en het RIVM, medewerkers en vrijwilligers die een hoog risico lopen op blootstelling aan vogelgriep. Zij kunnen dan via de huisarts een griepvaccinatie halen. Wel zul je je t.z.t. hiervoor zelf bij de huisarts moeten melden.
Overigens is het handig om regelmatig op de site van DWHC te checken hoe het ervoor staat met de meldingen van dode vogels in verhouding tot positief geteste dieren op vogelgriep: Maandelijks overzicht van vogelgrieptesten 2025 | Dutch Wildlife Health Centre (DWHC). De afgelopen weken zagen we bijvoorbeeld helaas weer een toename van dode sterns bij de Waddeneilanden. Blijf ook vooral melden via de Vogelgriep app of bij Sovon / Waarneming.nl!
Ook al lijkt het relatief rustig toch blijft vogelgriep, veroorzaakt door het hoogpathogene H5N1-virus, een zorgwekkende situatie in Nederland. Met name in Noord- en West-Nederland zijn aanzienlijke sterftegevallen gemeld onder Brandganzen, Grauwe Ganzen en Zilvermeeuwen. Ook roofvogels zoals Buizerds en Haviken worden getroffen, waarschijnlijk door het eten van besmette prooien. Wat opvalt is dat ook torenvalken en kerkuilen door vogelgriep besmet raken, terwijl zij met name muizen eten.
Verspreiding via koeien
In andere delen van de wereld ontwikkelt de vogelgriep zich op een verontrustende wijze. Op dit moment is op meer dan 1.000 melkveebedrijven in de Verenigde Staten officieel vogelgriep vastgesteld bij koeien. Onderzoekers vonden duidelijke aanwijzingen voor overdracht van het vogelgriepvirus van rundvee naar pluimvee, andere vogels en zoogdieren. Ze waarschuwen dat de wijde verspreiding van vogelgriepvirus in de melkveehouderij, het risico vergroot op het ontstaan van een mutatie die gevaarlijk is voor de mens.
Nieuwe technologie: drones in vogelgriepmonitoring
Sovon Vogelonderzoek Nederland zet sinds 2024 drones in om vogelgriep in moeilijk toegankelijke gebieden te detecteren. Met behulp van warmtebeeldcamera's en machine learning kunnen zieke of dode vogels sneller worden opgespoord, wat bijdraagt aan een effectievere monitoring van het virus. Hierover is onlangs een interessant rapport verschenen: Monitoren met drones | Sovon.
Blijf melden!
Het melden van dode of zieke vogels blijft cruciaal voor het in kaart brengen van de verspreiding van de vogelgriep. Meldingen kunnen worden gedaan via de vogelgriep app van het ministerie Dode wilde vogels melden in de Vogelgriep-app | RVO.nl of via www.waarneming.nl
15 mei 2025
In het dossier vogelgriep heeft minister Wiersma vorige week helaas weer een stap achteruit gezet. Tijdens het debat in de Tweede Kamer zei de Minister als antwoord op de vraag van Tweede Kamerleden hoe het stond met de uitvoering van de motie voor financiële ondersteuning voor dierenhulpverleners “dat de overheid geen pinpas was”. Die opmerking doet al die vrijwilligers in het veld echt pijn. Zij zijn namelijk dag en nacht in de weer om nog levende dieren met vogelgriepverschijnselen naar de dierenarts te brengen en dode dieren weg te halen om te voorkomen dat andere dieren ziek worden. Dat doen zij met risico’s voor hun eigen gezondheid terwijl dit eigenlijk een overheidstaak is.
Ondertussen neemt het aantal vogelgriepslachtoffers enorm toe, met name onder brandganzen, maar ook onder zoogdieren, zoals vossen. Alleen al dierenambulance Dier in Nood heeft in Friesland te maken met meer dan 30 slachtoffers per dag waarvoor zij de dierenartskosten, benzinekosten en de kosten voor beschermende kleding dragen. En door onwetendheid van het publiek nemen mensen soms zelfs dieren mee naar hus met alle risico’s van dien.
Waar blijft de structurele ondersteuning conform aangenomen motie Beckerman/Kostic?
Hoewel er overkoepelende organisaties en platforms voor dierenhulpverleners zijn op landelijk niveau, ervaren lokale dierenhulpverlenende organisaties in het veld lang niet altijd dat zij als serieuze partner worden behandeld. Dat uit zich dan in gebrek aan financiële ondersteuning en erkenning in hun rol bij het ophalen van levende en dode dieren met vogelgriepverschijnselen. Zij zijn echter voor het publiek het eerste aanspreekpunt als er een levend vogelgriep slachtoffer wordt gevonden. Waar blijft de uitvoering van de motie Beckerman/Kostic om in overleg met dierenhulporganisaties te komen tot een structurele financiële strategie voor het opruimen van de kadavers van wilde vogels en de opvang van mogelijk besmette dieren?
Geen gratis beschermingsmiddelen meer vanuit de Rijksoverheid
Daarnaast kunnen dierenhulpverleners helaas ook niet meer rekenen op de landelijke overheid als het gaat om het leveren van beschermingsmiddelen. Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen dat hierin vorig jaar nog voorzag met gratis mondkapjes, schorten en andere beschermingsmaterialen, is namelijk inmiddels opgeheven. En de minister vindt het risico te laag om daarin nu een handreiking te doen. Dit terwijl er elders in de wereld inmiddels tientallen mensen ziek worden door vogelgriep en het virus zich inmiddels ook al verspreidt via koeien en geiten.
Geen vogelgriep maar wel alle verschijnselen? Schijn bedriegt…
De vogelgriep breidt zich dus verder uit. Dit overzicht is echter niet representatief want momenteel wordt een veelvoud aan verdachte dieren gevonden. Helaas worden heel veel dieren niet meer opgehaald om getest te worden. Als dieren toch worden getest, gebeurt dat alleen maar bij de cloaca en bek, maar niet in de hersenen. Waarschijnlijk ook om kosten te besparen. Hierdoor worden veel dieren niet geregistreerd als vogelgriepslachtoffer, terwijl ze dit waarschijnlijk wel waren en alle verschijnselen hadden. Wat ons betreft moet de minister ervoor zorgen dat verdachte gevallen voortaan ook in de hersenen worden onderzocht zodat we een beter beeld krijgen van de risico’s die met vogelgriep gepaard gaan.
Waar blijft de gratis griepvaccinatie?
Er was op een gegeven moment vorig jaar sprake van dat dierenhulpverleners als risicogroep in aanmerking zouden komen voor een gratis griepvaccinatie, maar dat is helaas door de overheid teruggedraaid. Kortom, dierenhulpverleenorganisaties moeten dit zelf zien te regelen en maken hoge kosten voor het vaccineren van hun medewerkers en vrijwilligers, terwijl ze al zoveel extra kosten hebben door vogelgriep. Zij behoren echter tot een grote risicogroep als het gaat om overdracht van het vogelgriepvirus op mensen. Wij vinden dat de minister ervoor moet zorgen dat dierenhulpverleners nu eindelijk wel in aanmerking komen voor de gratis griepvaccinatie en verantwoordelijkheid neemt voor de veiligheid van al die vrijwilligers.
Gelukkig leidde de uitzending van het TV-programma EénVandaag: tot Kamervragen Nu maar hopen dat de minister snel naar ons gaat luisteren en het vogelgriepvirus serieus neemt.
18-2-2025
Helaas zien we de afgelopen weken steeds meer signalen dat er wilde vogels met verschijnselen van vogelgriep worden gevonden. In totaal werden in oktober en november bij het DWHC en Sovon 460 dode watervogels gemeld, waaronder 89 Smienten, 67 Zilvermeeuwen, 63 Houtsnippen, 42 Bergeenden, 34 Kokmeeuwen, 32 Wintertalingen en 25 Brandganzen. Ook is de landelijke ophokplicht weer ingesteld en zijn een aantal pluimveebedrijven getroffen.
Belangrijk! Blijf melden
Hoe meer inzicht we hebben in de vogelgriepslachtoffers, hoe beter we mensen en dieren tegen dit virus kunnen beschermen. DierenLot hoort graag of jij ook te maken hebt met deze slachtoffers en waar en welke dieren het betreft. Geef dit door aan [email protected] en vergeet het ook niet te melden op de Vogelgriep app (zie: Handleiding Vogelgriep App | Publicatie | Rijksoverheid.nl) of op www.waarneming.nl. Ook zijn dode vogels wellicht interessant voor onderzoek, neem daarvoor contact op met het DWHC: Meldpagina | Dutch Wildlife Health Centre (DWHC).
Mag je met een dierenambulance door een gebied met een vervoersverbod rijden?
Ja dat mag. Het vervoersverbod geldt met name voor commerciële pluimveehouders. Vervoer van wilde vogels, door bijvoorbeeld een dierenambulance naar een dierenarts of opvang, is niet verboden. Als een wilde vogel ziek of gewond is, mag deze dus gewoon naar een vogelopvangcentrum of dierenarts worden gebracht. Let op; als de wildopvang zelf in een beperkingszone zit, moet een dier naar een andere opvang buiten de zone worden gebracht.
Zorg voor je eigen veiligheid
Je kunt bij DierenLot gratis persoonlijke beschermingsmiddelen bestellen. De Spreekbuis Wildopvang en Dierenambulances heeft een instructiefilmpje gemaakt voor het veilig aan- en uittrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen bij vogelgriep. Deze instructie is goedgekeurd door de Landelijke Werkgroep Vogelgriep bij Wilde Dieren, waaronder de ministeries van VWS en LNV en het RIVM. Het is heel handig om te zien hoe het werkt in de praktijk en is bedoeld voor als er meer dan 2 dieren gevonden zijn waarvan vermoed wordt dat het vogelgriep betreft. Het is bedoeld voor professionals die de kadavers opruimen in het wild, want dan is volledige uitrusting van persoonlijke beschermingsmiddelen van toepassing. Het filmpje is terug te vinden op www.spreekbuiswild.nl Deel het gerust met je collega’s!
Welke ontsmettingsmiddelen mag je gebruiken in je voertuig?
Om het zoeken naar middelen voor diertransport en dierverblijfsruimten te vereenvoudigen, heeft de NVWA een lijst gepubliceerd met alle toegelaten ontsmettingsmiddelen bij vogelgriep. Zie: Lijst toegelaten ontsmettingsmiddelen R&O HPAI | Voorschrift | NVWA.
Wat doe je met een ziek dier waarvan je nog niet weet of deze vogelgriep heeft?
We houden je graag op de hoogte van de ontwikkelingen. Raadpleeg ook de herziene Leidraad Vogelgriep en de site van de Rijksoverheid: www.rijksoverheid.nl/vogelgriep.
10 december 2024
De Rijksoverheid geeft op Vogelgriep | Rijksoverheid.nl informatie over vogelgriep die ook relevant is voor dierenhulpverleners
Griepprik
Het is van groot belang dat voor degenen die mogelijke vogelgriepslachtoffers ophalen de nodige beschermingsmiddelen worden geregeld en ook dat medewerkers de beschikking krijgen over de mogelijkheid om een griepprik te halen. Het RIVM adviseert met name een griepprik voor mensen die voor hun werk in contact komen met wilde dieren. Een griepprik vermindert de kans op een nieuwe mengvorm van een griepvirus van mens en vogelgriep. Medewerkers van dierenhulporganisaties kunnen ook een griepprikvaccinatie krijgen. Als zij niet via de huisarts een uitnodiging voor de jaarlijkse griepprik krijgen, dan moeten zij voorlopig de prik nu nog zelf betalen of de dierenhulporganisatie betaalt de prik. De Rijksoverheid werkt aan een gratis prik voor deze groep in 2024 via de GGD, maar zover is het helaas nog niet.
Medewerkers die regelmatig contact hebben met mensen met een verminderde weerstand moeten er rekening mee houden dat zij het vogelgriepvirus kunnen overdragen. Het gaat hier om bijvoorbeeld mantelzorgers die voor een oudere zorgen of voor iemand met een chronische ziekte. De kans dat kwetsbare mensen ziek worden van dit virus is groter dan voor mensen zonder gezondheidsrisico’s. Houd je daarom ook aan de hygiënemaatregelen als je contact heeft met een (mogelijk) besmet dier. Heb je symptomen van vogelgriep? Je kunt je via je huisarts bij de GGD op het vogelgriepvirus laten testen. Meld bij het maken van de afspraak dan dat je in contact bent geweest met een zieke of dode vogel.
Griepprik
Helaas gebruiken maar weinig mensen de Vogelgriep app die door het ministerie is ontwikkeld. Dat komt o.a. doordat de app nog niet zo bekend en moeilijk vindbaar is. Het is echter wel heel belangrijk om een goed beeld te krijgen van hoe de vogelgriep zich verspreidt. Daarom bij deze nogmaals de instructie: De Vogelgriep-app is te downloaden via de App Store of Play Store. Zoek naar Survey123 en download de app. Open de app en kies vervolgens voor "doorgaan zonder aan te melden”. Scan de QR-code in de app eenmalig. Vanaf dat moment kunt u de meldingen in de app doen. De meldingen in de app komen terecht in het Vogelgriep-app dashboard.
Griepprik
DierenLot heeft een handig overzicht gemaakt van de belangrijkste vragen en antwoorden over vogelgriep. Zie: dier.nu/bf/belangrijke-vragen-en-antwoorden-over-vogelgriep-voor-dierenhulpverleners. Daarnaast heeft het ministerie n.a.v. het webinar dat zij onlangs hebben georganiseerd ook een overzicht gemaakt van de antwoorden op de gestelde vragen. Deze vind je hier terug.
13 december 2023
Onlangs verscheen het zorgelijke bericht over katten die in Nederland besmet zijn geraakt met vogelgriep. Dankzij het project op Texel waarbij de gevangen zwerfkatten door Stichting Zwerfkatten NL bemonsterd zijn en door de Universiteit Utrecht zijn onderzocht is duidelijk geworden dat er inderdaad zwerfkatten met afweerstoffen tegen vogelgriep zijn aangetroffen. In totaal 83 (!) zwerfkatten van de 701 onderzochte zwerfkatten. Het aantal dodelijke slachtoffers is onbekend. Er wordt nu nader onderzoek gedaan bij huiskatten, maar die uitslag laat nog wel even op zich wachten.
Op 26 oktober organiseerde het ministerie van LNV speciaal voor dierenhulpverleners een webinar over vogelgriep bij zoogdieren. Sinds juli dit jaar geldt er namelijk een meldingsplicht voor zoogdieren die besmet zijn met vogelgriep. De NVWA gaf uitleg over de meldplicht en regelgeving die betrekking heeft op dierenhulpverleners. Het RIVM vertelde hoe je veilig en hygiënisch kan werken in de omgang met wilde dieren. Het DWHC lichtte tot slot toe waarom het insturen van kadavers voor onderzoek belangrijk is en wat er met de kadavers gebeurt.
Er werden veel vragen gesteld tijdens het webinar, zoals:
Binnenkort geeft het ministerie van LNV een overzicht van de vragen en antwoorden. Er waren 115 online deelnemers. Terugkijken kan via deze link
Ondertussen is het ministerie van LNV op ons aanwijzen bezig om zich samen met het ministerie van VWS en de NVWA te buigen over de vraag of we wilde vogels in de opvang kunnen laten uitzieken, zodat ze resistent worden tegen vogelgriep. Er is zeker bereidheid dit te verkennen. De eerste stap zal zijn om het RIVM naar een risicobeoordeling te vragen voor de mensen die de vogels verzorgen. Hiervoor schakelen we graag ook jullie hulp in. Vragen die jullie daarbij hopelijk kunnen beantwoorden:
Wil je je antwoorden doorgeven aan [email protected]? Alvast dank!
8 november 2023
Onlangs was in de Tweede Kamer het Zoönosendebat waarbij het vooral ging over vogelgriep. Daar hebben we de nodige input voor gegeven richting de Kamerleden. Zo is er nog steeds geen landelijk telefoonnummer. Dit terwijl onze Zuiderburen al wel een telefoonnummer in de lucht hebben om o.a. te zorgen dat karkassen overal verwijderd werden (daar is dat verplicht!). Kortom:in België is meer regie dam bij ons. Zie: Interventielijn aan kust om vogels te melden die misschien besmet zijn met vogelgriepvirus | VRT NWS: nieuws en Vogelgriep aan de kust | Provincie West-Vlaanderen. Het ministerie van LNV zou vóór de zomer al zo’n landelijk telefoonnummer introduceren, maar gaf onlangs aan dat ‘ingewikkeld’ te vinden. Daarom heeft de SP een motie ingediend om te zorgen dat dat telefoonnummer er nu toch écht moet komen.
De landelijke voorlichtingscampagne die was toegezegd zien LNV / VWS niet zitten omdat ze ‘geen paniek willen zaaien na corona’. Het wordt zogenaamde doelgerichte communicatie. De website van de Rijksoverheid.nl/vogelgriep wordt vooral een verzamelpunt van bestaande informatie. Dus ook van onze Q&A voor dierenhulpverleners die wij vanuit DierenLot bij gebrek aan beter hebben opgesteld.
D66 hield een pleidooi voor een eerlijke vergoeding voor al die vrijwilligers die zich inzetten voor vogelgriep slachtoffers en kwam met een motie ‘voor een adequate financiële strategie die vrijwilligers en terreinbeherende organisaties ondersteunen in hun maatschappelijk werk’. Wat wel heel leuk was, was dat de Kamerleden maar ook minister Adema meermaals in het debat waardering uitspraken over de dierenhulpverleners die zich inzetten voor vogelgriepslachtoffers. Over de ingediende moties wordt komende donderdag gestemd in de Tweede Kamer!
Overigens gaan we binnenkort de subsidie-aanvraag voor de toegezegde 100.000 euro indienen bij het ministerie van LNV. Die kunnen we vervolgens gaan verdelen onder de dierenhulporganisaties. We rekenen daarbij op een gemiddelde kostprijs van 45 euro per dier, dus dat maakt het voor jullie relatief eenvoudig om bij ons een aanvraag voor een bijdrage in te dienen. Onze oproep: Maak daar ook gebruik van en geef door voor hoeveel watervogels en roofvogels jullie dit jaar actief zijn geweest!
De vogelgriep app werkt ook nog niet goed voor iedereen waardoor hij niet door veel mensen wordt gebruikt, dat is te zien in het dashboard. De daadwerkelijke aantallen zijn vele malen hoger, vooral bij de kokmeeuwen en we houden ons hart vast voor de komende vogeltrek. Bovendien kunnen er geen zoogdieren in worden opgenomen, terwijl dat nu juist een punt van zorg is. Ook daarvoor heeft de SP een motie ingediend om te zorgen dat dat wél kan.
Op ons distributiecentrum hebben we nog steeds mondkapjes, schorten, handschoenen etc beschikbaar, dus maak hier gebruik van door ze bij ons te bestellen! Dat kan eenvoudig door een mailtje te sturen naar [email protected]. Er is genoeg voor iedereen.
Een zoogdier met vogelgriep moet gemeld worden
Wat betekent dit voor mensen die bij een wildopvang werken?
Waarom een meldplicht?
Vogelgriep is een zeer besmettelijke virusziekte waar vogels aan kunnen overlijden. Zoogdieren zoals bunzings en vossen kunnen ook vogelgriep krijgen en hier aan dood gaan. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wil graag weten welke soorten zoogdieren besmet zijn. En ook waar in Nederland deze besmette zoogdieren worden gevonden. Melden is belangrijk. LNV besluit door de meldingen om bijvoorbeeld extra onderzoek in te zetten of maatregelen te nemen. Door de meldplicht kan LNV goed in de gaten houden of er meer dieren ziek worden.
Wat houdt de meldplicht in?
Als materiaal zoals bloed of een uitstrijkje van een zoogdier in een laboratorium positief test op vogelgriep (H5 specifieke ELISA, HAR of PCR test) moet je dit melden aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De meldplicht geldt voor (tijdelijke) houders van dieren, dierenartsen en onderzoeksinstellingen zoals een laboratorium. Als wilde dieren in een wildopvang zitten, hebben we het over een ‘tijdelijke houder’ van deze dieren. Daarmee geldt de meldplicht ook voor medewerkers van een wildopvang.
Wat betekent dit voor medewerkers van een wildopvang?
Als een Nederlandse onderzoeksinstelling materiaal van een zoogdier onderzoekt en dit dier heeft vogelgriep, dan moet de medewerker van de onderzoeksinstelling dit melden. Er is 1 situatie wanneer een medewerker van een wildopvang een dier met vogelgriep moet melden. Namelijk als de wildopvang waar jij voor werkt materiaal van een zoogdier opstuurt naar een buitenlandse onderzoeksinstelling en van hen een positieve uitslag voor vogelgriep krijgt (H5 specifieke ELISA, HAR of PCR test). Buitenlandse onderzoeksinstellingen zijn namelijk niet verplicht om een positieve uitslag aan de Nederlandse overheid te melden. De medewerker van de wildopvang is dan de eerste persoon die de uitslag binnenkrijgt in Nederland en is daarmee verplicht dit te melden aan de NVWA.
Wat te doen bij een positieve labuitslag?
Als je een positieve labuitslag binnenkrijgt van een niet Nederlands lab, geef je dit door aan de NVWA. Dit kan via het Landelijke meldpunt dierziekten 045-5463188. Voor meer informatie, zie Vogelgriep | NVWA.
Nederland kampt momenteel met de grootste vogelgriepepidemie sinds 2003. Het virus is nu jaarrond aanwezig onder wilde vogels.
De Algemene Rekenkamer heeft uitgerekend wat de vogelgriep onze samenleving heeft gekost. In Nederland zijn tussen januari 2021 en mei 2023 6,9 miljoen vogels (pluimvee) gedood om verspreiding van het virus tegen te gaan. Waar de kosten van de bestrijding en preventie van vogelgriep tussen 2015 en 2021 nog zo´n € 10 miljoen per jaar bedroegen, was dit in 2022 maar liefst € 55 miljoen. De kosten voor het tegengaan van vogelgriep worden bovendien voor een veel groter deel met publiek geld betaald dan voorheen. Door de permanente aanwezigheid van de vogelgriep, lopen organisaties zoals de NVWA tegen de grenzen aan van hun vermogen om dierziekten te bestrijden. Dit vormt een risico voor het effectief tegengaan van vogelgriep onder pluimvee. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer in het onderzoek ´Focus op vogelgriep´.
Opvallend is dat de vergoeding van de kosten die gemoeid zijn met de bestrijding van vogelgriep bij wilde vogels een schijntje zijn ten opzichte van bovengenoemde bedragen. Wij zijn weliswaar blij met de door de Minister toegezegde bijdrage van € 100.000,- voor dit jaar, maar we vermoeden dat de daadwerkelijke kosten vele malen hoger zullen zijn. Daarom nogmaals de oproep aan jullie: houd allemaal goed bij hoeveel je uitgeeft aan vogelgriepslachtoffers en geef het aan ons door via [email protected]. Dan kunnen we er hopelijk voor zorgen dat jullie hiervoor gecompenseerd worden.
De vogelgriep slaat weer ernstig toe, ditmaal vooral bij de kokmeeuwen. Gelukkig besteden de media hier nu veel aandacht aan, o.a. op radio 1, RTL Nieuws en in de landelijke en regionale dagbladen. Vorige week verzond de Minister van VWS een Kamerbrief naar de Tweede Kamer over het toenemende risico van vogelgriep voor de volksgezondheid. Daaruit bleek dat inmiddels wereldwijd meer dan 30 soorten zoogdieren getroffen zijn en er ook steeds vaker mutaties gevonden worden. Ook zijn er al mensen ziek geworden door vogelgriep, wat een zorgelijke ontwikkeling is. De Minister van VWS waarschuwt dan ook dat er goede voorlichting moet komen. Ook zegt hij dat mensen die in de praktijk veel met vogelgriep te maken hebben, zoals dierenhulpverleners, wil helpen door de griepvaccinatie gratis ter beschikking te stellen. Vraag hier dus om bij je huisarts of via de GGD!
Op 25 april werd de Kamerbrief verstuurd naar aanleiding van het Commissiedebat over onder andere de Vogelgriep. DierenLot is blij met de toezeggingen. In de brief staan onder andere:
Naar aanleiding van het Commissiedebat Dierziekten en Zoönosen van 2 februari jl., heeft uw Kamer twee moties aangenomen die betrekking hebben op de aanpak van vogelgriep. De eerste motie over vrijwilligersorganisaties is van het lid De Groot (D66) en verzoekt de kosten voor dierenartsen en beschermingsmaterialen te financieren uit het Diergezondheidsfonds (Kamerstuk 29683, nr. 268). De tweede motie is afkomstig van het lid Beckerman (SP) en verzoekt om een voorlichtingscampagne te starten, zodat breed bekend wordt hoe om te gaan met besmette wilde dieren, te komen tot een structurele vergoeding voor dierenhulpverleners en tot slot het verbeteren van de veiligheid van dierenhulpverleners (Kamerstuk 29683, nr. 271). Hieronder licht ik voor beide moties gezamenlijk toe hoe ik deze uit ga voeren.
Het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen is een verantwoordelijkheid van de werkgever, ook wanneer dit vrijwilligers betreft. Door vogelgriep is er een grote behoefte voor persoonlijke beschermingsmiddelen voor deze groep, maar dit is tegelijkertijd een grote financiële last voor organisaties die afhankelijk zijn van donaties. De persoonlijke beschermingsmiddelen die op voorraad waren in het kader van corona worden nu afgebouwd en zijn ter beschikking gesteld van de dierenhulporganisaties en worden gebruikt voor andere vrijwilligers die in aanraking komen met wilde dieren die besmet zijn met vogelgriep. Het gaat om grote hoeveelheden en hiermee zullen de organisaties voor jaren voorzien zijn.
Dankzij dierenhulporganisaties kunnen dieren, ook wilde dieren, zorg en hulp krijgen wanneer zij dat nodig hebben. In het geval van vogelgriep zetten dierenhulporganisaties zich in voor zieke vogels. Zij maken daarbij kosten voor onder andere het ophalen en laten behandelen van deze vogels en het onderhoud van de ambulance. Ik kom tegemoet aan de oproep van de Kamer om het werk van deze vrijwilligers vanwege vogelgriep financieel te ondersteunen. Dit doe ik vanwege de huidige vogelgriep situatie, met grote aantallen dode en zieke wilde vogels. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en ik maken daarom 100.000 euro vrij voor steun aan dierenhulporganisaties dit jaar. Zij kunnen hier dierenartskosten van betalen, maar ook andere middelen en materialen die zij nodig hebben om veilig hun werk te kunnen doen. Voor de jaren hierna wordt verkend welke financiële ruimte er is om dierenhulporganisaties te ondersteunen, zolang vogelgriep bij wilde dieren een substantiële inzet van vrijwillige dierenhulporganisaties vraagt.
Inmiddels hebben we de eerste lading mondkapjes, schorten, handschoenen etc ontvangen, dus maak hier gebruik van door ze bij ons te bestellen! Dat kan eenvoudig door een mailtje te sturen naar [email protected]. Er is genoeg voor iedereen.
De minister heeft een bijdrage van € 100.000 beschikbaar gesteld voor dierenhulporganisaties ter bestrijding van de vogelgriep. Hiervoor kun je voor de kosten die je maakt een aanvraag bij ons doen. Denk daatbij aan bijvoorbeeld dierenartskosten maar ook andere middelen en materialen die jullie nodig hebben om veilig het werk te kunnen doen voor vogelgriepslachtoffers (anders dan de beschermingsmiddelen die via ons beschikbaar zijn). Voor de jaren hierna wordt verkend welke financiële ruimte er is om dierenhulporganisaties te ondersteunen, zolang vogelgriep bij wilde dieren een substantiële inzet van vrijwillige dierenhulporganisaties vraagt. Via eem reguliere aanvraag kun je als Erkend Beneficiant de kosten die je gemaakt hebt voor de vogelgriep aan ons overleggen. Wil je meer informatie. Stuur dan een mailtje naar [email protected]
Inmiddels is de landelijke werkgroep ‘vogelgriep in wilde vogels/fauna’ opgestart waar DierenLot aan deelneemt. Daarin wordt gewerkt aan een goede communicatie tussen landelijke overheid, regionale overheden en betrokken organisaties, zodat tussen de partijen landelijk snel geschakeld kan worden over bijvoorbeeld verandering van de vogelgriepsituatie in wilde dieren en eventueel aanvullende adviezen snel gegeven kunnen worden. Oftewel: we werken aan landelijke regie.
Sind een paar weken is de Vogelgriep app klaar. Hier kun je makkelijker en sneller vogelgriep slachtoffers melden. Deze app is beschikbaar voor iedere dierenhulpverlener. Lees hier meer informatie over de app en hoe je hem kunt gebruiken.
19 mei 2023
Gisteren besteedde het tv-programma EenVandaag en radio 1 aandacht aan vogelgriep en de problemen waar dierenhulpverleners tegenaan lopen. Afgelopen zondag was dit tevens hoofditem in het programma Pointer. Terugkijken kan hier: Landelijk protocol ontbreekt in strijd tegen vogelgriep bij wilde vogels: 'Beschouw het virus als nationale ramp' - EenVandaag (avrotros.nl) en De vogelgriep: wíe ruimt de dode wilde vogels op? | KRO-NCRV.
Aan media-aandacht dus geen tekort! Ook Minister Adema kwam in beide programma’s aan het woord en zowaar waren er hoopvolle geluiden te horen. Dat moet ook wel want onlangs werden in de Tweede Kamer twee belangrijk moties aangenomen. En daar zijn we natuurlijk erg blij mee!
De 1e motie van Sandra Beckerman (SP) vraagt om een voorlichtingscampagne onder het grote publiek hoe om te gaan met besmette vogels. Daarnaast wordt gevraagd om een structurele vergoeding voor dierenhulpverleners en het verbeteren van de veiligheid van dierenhulpverleners.
De 2e motie van Tjeerd de Groot (D'66) vraagt de overheid voor het vergoeden van de kosten voor het ruimen van Vogelgriepslachtoffers garant te staan. Het gaat dan om kosten voor beschermingsmiddelen voor de dierenhulpverlener, maar ook bijvoorbeeld dierenartskosten om dieren uit hun lijden te verlossen.
Wij vinden het een belangrijke stap vooruit dat beide moties zijn goedgekeurd. Hiermee wordt de dierenhulpverlener die zo'n belangrijke rol speelt in de bestrijding van Vogelgriep serieus genomen en gecompenseerd voor het belangrijke werk wat ze doen.
Donderdag 13 april neemt DierenLot deel aan de eerste vergadering van de landelijke werkgroep ‘Vogelgriep in wilde fauna’, waar hierover verder gepraat wordt. Tijdens de Landelijke Bijeenkomst van DierenLot neemt Roxani Rijneveld van het ministerie van LNV jullie mee in een sessie waarin zij vertelt hoe de vogelgriep app gaat werken en welke stappen er worden genomen om het werk van dierenhulpverleners wat gemakkelijker te maken op het gebied van vogelgriep.
April 2023
Vogelgriep treft momenteel vooral veel kokmeeuwen en volgens de wetenschappers moet het ergste nog komen nu de vogels weer ons land in trekken. Afgelopen maandag werd onze cursus Vogelgriep dan ook druk bezocht. Het bleek wel weer dat jullie tegen tal van problemen aanlopen als het gaat om hoe je met dieren met vogelgriep verschijnselen om moet gaan. Vragen als: “welke desinfectiemiddelen kun je het beste gebruiken? (antwoord: zie Lijst toegelaten ontsmettingsmiddelen R&O HPAI | Voorschrift | NVWA)” tot “helpt een griepprik om te voorkomen dat je zelf vogelgriep krijgt? (antwoord: ja, dus vraag erom bij je huisarts)” kwamen voorbij.
In de nieuwsbrief zie je een oproep van het TV-programma Pointer met de oproep om filmpjes in te sturen van vogelgriepslachtoffers. Onlangs heeft Pointer ook al een radio-uitzending gewijd aan de problemen met vogelgriep bij dierenhulpverleners, terugluisteren kan hier: Versnipperde aanpak vogelgriep onder wilde vogels vergroot kans op verspreiding | KRO-NCRV. Er zijn ook al vragen gesteld aan het Europees Parlement of Nederland wel genoeg doet qua opruimen kadavers van wilde vogels.
Ondertussen is bij het ministerie van VWS besloten tot afbouw van de voor COVID aangelegde noodvoorraad persoonlijke beschermingsmiddelen. Zij willen die voor de preventie en bestrijding van vogelgriep GRATIS aanbieden aan dierenhulporganisaties, omdat we daar vanuit DierenLot ook weer voor gelobbyd hebben in de Tweede Kamer. We hebben goede contacten met het LCH en ze willen de bestelling graag bundelen, zodat ze het allemaal in 1 keer kunnen meenemen in de donatieovereenkomst en in het transport. Op de website www.lchulpmiddelen.nl zijn de voorraden te zien. Zo kan dus via de site alvast worden bekeken wat LCH heeft en of dat voldoet aan de behoefte van de dierenhulpverleners. Aangezien het een eenmalige actie is (op = op), zijn wij nu druk bezig met de bestelling en mogelijkheden qua opslag en distributie. Dit is immers spul dat niet bederft en helaas de komende jaren naar verwachting nog wel nodig zal zijn. Denk je zelf nog beschermingsmiddelen nodig te hebben (overjassen, handschoenen, FFP2 maskers, desinfectie etc)? Geef het aan ons door!
Maart 2023
Er is weer terecht de nodige aandacht voor de risico’s van vogelgriep, want de situatie wordt er helaas niet beter op met een 9-jarig meisje uit Ecuador dat onlangs op de IC belandde met vogelgriep, 2.500 zeehonden in de Kaspische zee die aan vogelgriep zijn overleden en duizenden besmette nertsen op een farm in Spanje. Bij het Jeugdjournaal was er een goed item over de zorgen bij dierenhulporganisaties en sprak de Minister zijn waardering uit voor het werk dat jullie doen en wil hij kijken hoe hij kan helpen. Terugkijken kan hier: Dierenorganisaties willen meer hulp bij bestrijden vogelgriep - YouTube.
Onlangs kwam de Minister van LNV met de schriftelijke beantwoording van de vragen die diverse Kamerleden hadden gesteld over de Leidraad Omgang met wilde vogels met vogelgriep. We hadden vanuit DierenLot daarvoor de nodige input geleverd en duidelijk is wel dat o.a. het ontbreken van de landelijke regie en een vergoeding aan dierenhulpverleners nog steeds overeind staat. Wel zie je in de minister zijn antwoorden (zie: Antwoorden Kamervragen over Leidraad omgang met wilde vogels en vogelgriep | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl) dat hij de rol van wildopvangcentra en dierenambulances waardeert en dat zij zelfs als doelgroep worden benoemd qua rol in zoönosengeletterdheid. Wij lazen in de Kamerbrief van de Minister trouwens ook dat hij het oorspronkelijke jachtverbod binnen de 10 kilometerzone van getroffen bedrijven wil opheffen. Wij zouden gezien de zorgwekkende ontwikkelingen met vogelgriep en de constante waarschuwingen van vooraanstaande virologen juist liever meer restricties invoeren dan minder. We hebben dan ook de Kamerleden geattendeerd op ons meest recente Vakblad Dierenhulpverlening met het interview met hoogleraar virologie Marion Koopmans, die juist ook daarvoor pleit om de volgende pandemie te voorkomen.
In het debat over zoönosen en specifiek over vogelgriep dat vorige week in de Tweede Kamer plaatsvond benadrukten zowel D66 als de SP het belang van structurele ondersteuning van dierenhulporganisaties, maar daar leek de Minister nog geen oren naar te hebben.
Wij zullen als DierenLot deelnemen aan de genoemde werkgroep vogelgriep in wilde vogels die in maart van start gaat en daarnaast helpen we het ministerie om de meldingsapp uit te rollen via de dierenambulances. We blijven vanuit DierenLot de druk opvoeren om de vogelgriep zo goed mogelijk te bestrijden. Zorg ondertussen dat je je werk veilig doet als je te maken krijgt met potentieel besmette dieren.
Tot slot goed om te weten: Wij werken mee aan het KRO-NCRV programma Pointer op NPO Radio1 in een reportage over de aanpak van vogelgriep onder wilde (water)vogels door dierenambulances in Nederland. Daarvoor is een vragenlijst rondgestuurd naar diverse dierenambulances, waarvan de resultaten in de reportage worden meegenomen. Deze wordt zondag 19 februari uitgezonden op radio 1.
(februari, 2023)
Op 9 november diende Tweede Kamerlid Tjeerd de Groot een motie in waarin hij de regering verzoekt om te onderzoeken wat de precieze kosten zijn die dierenhulporganisaties maken bij de bestrijding van Vogelgriep en welk deel van die kosten in aanmerking zou kunnen komen voor een bijdrage vanuit het Rijk. Deze motie is aangenomen! Een mooie stap vooruit voor financiële compensatie van dierenhulporganisaties!
Als een wildopvang zich binnen de 10 kilometer zone bevindt die ingesteld is rond een besmet pluimveebedrijf, mag je er formeel geen vogels naar toe brengen. Dat is in de praktijk behoorlijk lastig. Een mogelijke oplossing kan zijn dat wildopvangcentra formeel gezien gaan worden als een dependance van een dierenartskliniek, want die vormen daarop een uitzondering. We zijn in gesprek met LNV om dat voor elkaar te krijgen. Dierenambulances mogen trouwens wél vogels ophalen binnen die 10 kilometer zone, maar moeten dan de dieren ofwel naar een dierenarts binnen de zone brengen ofwel de vogels naar een wildopvang buiten de beperkingszone brengen.
Wildopvangen buiten de beperkingszones mogen alle soorten vogels gewoon blijven opvangen. Wel is het belangrijk dat ze verdachte gevallen goed in de gaten houden en zo veel mogelijk gescheiden in isolatie plaatsen. Immers: als een wildopvang besmet verklaard wordt, komt de NVWA in actie en wordt de opvang door de NVWA geblokkeerd. De NVWA kan dan wel besluiten om bepaalde soorten en groepen vogels niet te doden en daarmee hoeft in principe niet de hele opvang geruimd te worden. Daarmee kun je de schade enigszins beperken. Wel is het zo dat de opvang dan een tijd helemaal geen nieuwe dieren mag opvangen. Dat leidt in de praktijk natuurlijk ook tot problemen. Zorg dus voor goede afspraken met collega-wildopvangcentra en goede quarantaineruimtes bij je opvang.
Op donderdag 27 oktober hield het ministerie van LNV een landelijke bijeenkomst over de omgang met dode en zieke wilde vogels met vogelgriep en de impact van vogelgriep op populaties van in het wild levende vogelsoorten. De bijeenkomst werd bezocht door zo’n 150 deelnemers en leverde goede discussies op. Het ministerie neemt de nodige feedback nog mee in de Leidraad voor wilde vogels met vogelgriep die nu elk moment openbaar gemaakt kan worden. Er waren interessante presentaties van o.a. Thijs Kuiken, de veiligheidsregio Friesland en Mardik Leopold. DierenLot was panellid samen met Natuurmonumenten, Vogelbescherming en gemeente Zuid-West Friesland. Wij mochten de stem van de dierenhulpverleners vertegenwoordigen en hebben vooral ingezet op het belang van centrale regie bij het opruimen van kadavers, structurele ondersteuning met mankracht, materieel en geld plus duidelijke communicatie naar de burgers toe. Ook vinden we het belangrijk dat er onderzoek komt naar de overlevers van vogelgriep, want zo kunnen we waarschijnlijk heel veel dieren wél redden.
We hebben begrepen dat er onduidelijkheid is over het vervoersverbod dat geldt bij de vogelgriep. Voor alle duidelijkheid: Dierenambulances kunnen conform de Wet Dieren gewoon blijven uitrijden voor dieren in nood! Het vervoersverbod geldt namelijk voor commerciële pluimvee vervoerders. En niet voor dierenambulances. Meer informatie hierover zie je op: Vervoersverbod vogelgriep | Vogelgriep | NVWA.
Terwijl de minister steeds meer gebieden vrijgeeft voor de ophokplicht, is de vogelgriep bij wilde vogels nog steeds een probleem. We kregen onlangs een verontrustend bericht van prof.dr. Thijs Kuiken over wat ons nog te wachten staat met de vogeltrek.
Hij schreef o.a.: “dat er mogelijk sterfte door hoog-pathogene aviaire influenza (HPAI) kan gaan optreden onder de trekvogels die de komende maanden in groten getale de Waddenzee bezoeken, en die tot nu toe grotendeels gespaard zijn. Anders dan vorige jaren, zijn er nu nog steeds veel besmette vogels van verschillende soorten aanwezig in het waddengebied, en zij kunnen het virus overdragen aan vogels die uit het noorden naar de Waddenzee komen. Het betreft vogelsoorten die met tenminste 100.000 individuen in de komende maanden in het internationale waddengebied zullen arriveren.”
Wij merken helaas nog steeds dat lang niet overal karkassen worden weggehaald en zieke dieren worden geholpen. We krijgen berichten binnen over Jan van Genten, eenden en meeuwen die soms dagenlang aan hun lot worden overgelaten. En dat mensen niet meer melden, ‘omdat er toch niks mee gedaan wordt’. Het is zaak om het door Thijs Kuiken geschetste rampscenario zoveel mogelijk te beperken. Dat kan vooralsnog alleen maar door:
DierenLot is in gesprek met het ministerie, de Tweede Kamer en natuurorganisaties zoals Natuurmonumenten en de Vogelbescherming om dit voor elkaar te krijgen.
Update 16 augustus 2022
Vorige week vond het debat in de Tweede Kamer over vogelgriep plaats. DierenLot had de nodige input aangeleverd bij de Kamerleden en dat was duidelijk te merken. Zo overhandigde Tjeerd de Groot van D66 het ‘actieplan vogelgriep’ aan de Minister, waarin onder meer aandacht is voor de inzet van dierenhulpverleners in het veld.
Zo pleit D66 voor een landelijk draaiboek waarbij uitgewerkt wordt hoe de verantwoordelijkheden zijn verdeeld per regio en één telefoonnummer per veiligheidsregio dat gebeld kan worden wanneer men een potentieel besmet wild dier vindt.
Daarnaast wil D66 een goed onderzoek en monitoring van de effecten van vogelgriep op wilde soorten in de natuur. Zowel van Tjeerd de Groot als van Minister Staghouwer kregen alle dierenhulpverleners een compliment voor hun inzet voor wilde dieren die slachtoffer zijn van de vogelgriep. Zij erkennen dat dierenhulpverleners een belangrijke rol spelen bij het ophalen van kadavers en zieke dieren om verdere verspreiding van het virus te voorkomen.
Ook onze hoofdboodschap om dierenhulpverleners structureel te ondersteunen vond gehoor bij minister Staghouwer en minister Kuipers. Want wij kregen al snel een telefoontje van het Landelijk Consortium Hulpmiddelen met de boodschap dat we tóch een hele partij beschermingsmiddelen (medische schorten en medische mondmaskers FFP2) gedoneerd kregen.
Eerder vond al de hoorzitting in de Tweede Kamer plaats over dit onderwerp, waarbij diverse relevante wetenschappers, waaronder Thijs Kuiken van de Erasmus Universiteit en Arjan Stegeman van de Universiteit Utrecht, aan het woord kwamen en de Tweede Kamerleden informeerden over de risico’s van vogelgriep. Conclusie: als we niet snel ingrijpen, hebben we grote kans dat vogelgriep gaat muteren tot een gevaarlijke variant voor de mens. RTL Nieuws heeft het goed samengevat: Nieuwe golf vogelgriep: gevaren voor dier én mens nog nooit zo groot | RTL Nieuws. In het programma Buitenhof onderstreepte OMT-lid Marion Koopmans, met wie wij ook contact hebben, nog eens de ernst van de situatie: Dit is waarom mensen zich zorgen moeten maken om de vogelgriep | Hart van Nederland.
Wij blijven ons best doen voor jullie om deze uitdaging zo goed mogelijk het hoofd te bieden en blijven lobbyen voor ondersteuning bij jullie werk en duidelijk landelijk beleid.
Update 3 maart 2022
Onlangs gaf Prof. Dr. Thijs Kuiken tijdens het Zoönosen symposium van het RIVM een interessante presentatie over vogelgriep. Daar vertelde hij dat de Hoogpathogene vogelgriepuitbraak oktober 2020 – september 2021 de grootste uitbraak ooit is geweest in Europa met besmettingen in 31 landen, maar waarbij slechts 2.394 gevallen zijn geconstateerd in wilde vogels. Dat laatste is echt bijzonder laag, want alleen al in Noord-Oost Friesland waren er naar schatting zo’n 5.000 -10.000 dode dieren aangetroffen die verdacht werden van vogelgriep. Thijs Kuiken bevestigde dat het inderdaad nodig is om meer mankracht en geld beschikbaar te stellen om een goede monitoring te kunnen doen, en dat was ook zijn eerste aanbeveling: “Realiseer zo volledig mogelijke monitoring van wilde vogelpopulaties en hun (zoönotische) ziektekiemen.”.
Ongetwijfeld zijn een aantal dierenambulances en wildopvangcentra bereid om hierin een rol te spelen qua mankracht, maar dan vinden wij het wel logisch dat jullie met goed beschermingsmateriaal en een eerlijke onkostenvergoeding worden toegerust. Daarom hebben wij deze vraag neergelegd bij het ministerie en is daar een motie over ingediend door de Partij voor Dieren en PVV. Helaas is die motie niet aangenomen, maar daar is het laatste nog niet over gezegd.
Het aantal vogelgriepslachtoffers onder wilde vogels en andere dieren is echt wel een zorgelijke ontwikkeling. Volgens Thijs Kuiken zijn er inmiddels naast fatale infecties in vogels, en ook in zeehonden en vossen, nu ook antistoffen gevonden in zwijnen en is er dus sprake van virusmutaties voor adaptie in zoogdieren. Dit is volgens hem een recept voor een gevaarlijke virusevolutie, die ook schadelijk wordt voor de mens. Onlangs besteedde het Algemeen Dagblad hier aandacht aan en heeft D66 in de Tweede Kamer hierover vragen gesteld aan de Minister.
Naast een betere monitoring pleit Thijs Kuiken voor vaccinatie (en volgens hem zijn er dus vaccins die werken!) en zou de intensieve veehouderij echt moeten worden beperkt als het gaat om pluimveehouderijen bij gebieden met veel watervogels en zou de griepprik voor iedereen die met wilde vogels en pluimvee te maken heeft beschikbaar moeten worden gesteld. Daarnaast pleit hij voor een jachtverbod op plaatsen waar veel wilde vogels met verschijnselen van vogelgriep zijn. We zijn benieuwd in hoeverre zijn aanbevelingen worden overgenomen door het ministerie en houden uiteraard vinger aan de pols.
Ondertussen blijft het belangrijk alert te zijn op vogels met verschijnselen van vogelgriep, gebruik daarbij onze handvatten: https://www.dier.nu/bf/handvatten-voor-omgang-met-vogelgriep.
